QUINTULLA   D’IN BURATIN  CH’US CIAMOVA PINOETS  

(da C.Collodi, “Le avventure di Pinocchio – storia di un burattino”)

(pioja  pœcprès  dau  libbr  itaglian  id  Pinöcchiu )

1. U jera na voetta …

… in rè, … na principèssa  -  u gniraiva da dì a quai ch’i léddzu.

Nà! Iv saj xbalioi. U jera na voetta n’toec id lagn, proeppi d’quai che d’invèrn us bétta antra shtiva o antir camin da dèje foe pr’ishcaudè ra cà. An soe nait me ch’a fissa, ma n’bèl dì s’toec id lagn l’è finì antra buteja d’in vèdx arsjin ch’us ciamova Tunin Banchè, ma titch ii divu u Sciù Cirexa per via ch’l’aiva sàimpr ra puncia du noos’ russa me na cirexa nittsa.

U Sciù Cirexa, quande ch’u vag s’toec id lagn, us fria r’man da tant ch’l’è cuntaint e   u birboetta:

- S’lagn l’è rivò gishta ‘n taimp, a joe da fè na gamba a’n taurin.

E, antra màintr ch’u diix paradx, u pia n’piuroet bèl anwits pr’alvèje ra shcoertsia e fèle pì stì ma, quande ch’u fà per dèje ra primma piurò, u rèshta a cur brots antl’oiri pirchè l’à sentì na vuxinhna ch’a diva:

   - Picme naita scì foert!

Fighirève n’poe me ch’u jè rishtò s’broov vèdx du Sciù Cirexa. Us baica ‘n giir per vagghe da ndà ch’a gniva sa vuux e un vag manch’ìn; u baica sutt’ar banc e ‘ndraint’a l’armori e un troewwa nin; u droeb ra poerta dra buteja per vagghe ansra shtrò, ma un' jè manc in’ânma. Sa ch’l’è shtò dunca?

A joe capì - u diix a riìnda e gratandse ra pricca - us vag ch’am ra sun sugnoja sa vuux. Andumma anan a cuu lavù.

U branca turna r’piuroet e u cmàintsa a capitsè u toec.

-         Ajja, it m’oi fò mò! - a broggia turna quara vuxinhna.

Shtavoetta u Sciù Cirexa u jè rishtò, a cui oedx foera dra tèshta dra paw, ra bucca düèrta e ra làingua ch’a pendiva me quara d’in can. Apaina ch’u s’arpìa n’shtiminin, a cu ra vuux ch’a trèmma, us bétta a chechedzè:

-         Ma, ma, ma da ndà ch’r’è sciurtìa sa vuxinhna ch’a diva “ajja”? Sciuquì ‘n giir an vag d’ânma viva. Un sarà mia s’tsap ch’l’à amparò a piandze me n’fancioet?! An'ji poes naita craddze. Qual quì l’è n’toec id lagna da brixè me i ootr, che s’it'él bétti antir foe it ji foi bujje na pignotta d’faxoei. O se dunca, … ch’uj sajja quaicadin shcuus’ andràintie?  Pédz per chil ! Ara ‘l bét a poesht mì!

   E u branca a cun titt’e due r’man s’poevr toec id lagn e us bétta a pichèle sàintsa pietò a cuntra r’miroje dra shtantsia. Poei u shtà a dir sainte s’u jè coecca vuux ch’as lamàinta. U shpétta na minita, due, tsinqw, deex … ma un suced gnente.

-  A joe capì - u diix tsircanda d’rie e a cur man antra pricca - us vag che sa vuux am ra sun anmaginoja. Andumma anan!

E, datu ch’u jè gnì na paw oerba, u proewwa a cantè per fè-se n’poe curoggi. Bitanda da port ir piuroet, u pia ‘n man ir piunat, u tocca a piunè sì e dzì e calì ch’u saint turna ra vuux ch’a rij e a diix:

-  Piantra, it im foi ir gatij ansra pantsa!

Shtavoetta u Sciù Cirexa, mishchin, u jè rishtò bresò me s’u fissa shtò tucò dau lamp. Quand l’à düèrt turna i oedx u s’è truwò anstò an tèra. Un’aiva manc pì fighira d’crishtian e ra puncia du soe noos’ - da russa ch’r’era -  d'ra paw r’era finhna dventoja bloe.

2. Ant’is mumaint che lì i piccu a ra poerta.

-   Agnì pira - u diix l’arsjin saints’avajje ra foertsa d’ishtè sì an pé.

U àintra antra buteja in vèdx tit ixgaginò ch’us ciamova Giushpin ma i  fioei  dir  paìs’, quand i 'wraivu fèle anrabiè,  ii divu Pulentin per via dra soe pricca giona me ra pulenta. Chil uj pativa. Woja a ciamèle Pulentin. U dventova na béshtia e un'jera pì nin bun a tnile.

-         Bundì, Tunin  -  u diix. -  Sa ch’ij  faj an tèra paradx?

-         A mushtr a parlè ar firmìe.

-         Ma che broov!

-         Chi ch’l’è ch’u v’à purtò sciuquì?

-         Ir gambe! … L’è ch’a sun gnì da vui per dmandève n’piaxaj.

-         Va bagn, sentumma  -  u rishpund l’arsjin shtanda sì ansir xnugge.

-         Shtamatin u m’è gnì n’ideja. A  joe pensò d’fème n’bèl buratin d’lagn, ma n’buratin shpeciool, ch’u soppa balè, batì-se a cu ra sciòbula e fè i saut murtool. A cun chil a voej girè pr’ir mund e wagnème da mangè e da baive. Sa ch’uv nan poor?

-         Broov, Pulentin!  -  a broggia quara vuxinhna ch’uns paiva capì da ndà ch’a gnissa.

A sentindse ciamè Pulentin, Giushpin d'ra robbia u venn rus me n’pivrun e u diix a l’arsjin:

-         Pirchè ch’im pii an giir?

-         Av pij an giir?

-         I m’àj ditch Pulentin.

-         An sun naita shtò mì.

-         Per foertsa ch’i saj shtò vui.

-         Nà!

-         Scì!

-         Nà!

-         Scì!

E, a shcaudandse sàimpr pì tant, dar paroelle i possu ai fotch e, piandse pr’ir coel, i s’ixgrafignu, is moerdu e is dognu.

Finì d’pichè-se, Tunin us troewwa ‘n man ra pricca giona d’Giushpin, e qual’ootr u s’acoerdz d’avajje an bucca ra pricca grixa dl’arsjin.

-         Dème ‘ndré ra me pricca!  -  u broggia Tunin.

-         E vui dème ra mia e a fumma poox.

I dui vèdx i s’ishcambìu ir soe pricche, is dan ra man e i dziru d’rishtè amiix per sàimpr.

-         E dunca, Giushpin - u diix l’arsjin per fè vagghe ch’u n’è pì anèc - qual ch’l’era r'piaxaj ch’i 'wraivi da mì?

-         A ‘wraiva  n’poe d’lagn da fè r’mé buratin.  I m’él daj?

Ir Banchè, tit cuntaint, u và piè qual toec ch’u jaiva fò truwè tanta paw ma, quand u shtà per cunssgnèle a l’amiix, u toec u dà n’shcrulun ch’uj’ishcoppa d’an man e u và a xbotte antir cavigge d’Giushpin.

-         Che gorbi ch’i jàj a 'rgalè ra roeba! I m’aj fò gnì tsoep.

-         Av dziir ch’an sun naita shtò mì!

-         E chì ch’l’è shtò dunca?

-         L’è titta culpa d’is lagn che quì.

-         Al soe ch’l’è shtò u lagn, ma i saj vui ch’im l’aj trò antir gambe.

-         Ma mì an l’oe naita tirò.

-         Buxord!

-         Ufendìme naita, ch’av ciom Pulentin, saj!

-         Osu!

-         Pulentin!

A sentindse turna ciamè Pulentin, qual lì un'jà pì visht, u s’ixlantsa adoes a l’arsjin, e dzì boette da oerb.

Finì d’batì-se, Tunin us troewwa dù xgrafgnaire an pì ansu noos’ e Tunin dui butun an menu ansir curpat. Acscì, avanda fò potta, is dan ra man e i dziru d’rishtè amiix per saimpr.

Giushpin us pia u soe lagn e, dinda grottsie a Tunin, tsupianda us nan và a cà sua.

3. Ra cà d'Giushpin r'era na shtantsiatta ch'a piova liix da'n sutishcora. Id moebbl u jera suul na careja, in létch e n'taurin. Ansir mirò d'adnan u s'avghiva n'camin a cur foe avishc, ... ma r'foe l'era dissegnò, e anche ra pignotta ch'aj bujiva 'ntsimma mandanda foera na niwra d'fim, r'era n'bèl dissagn.

Apaina rivò cà, Giushpin u pia i atrèts e us bétta a fabrichè u soe buratin. Uj fà ra tèshta, i cavaj, i oedx, ... e u s'acoerdz che i oedx il baicu. Poei u s'acoerdz che u noos' ch'l'à apaina fò us bétta a crassce; uj mucca ra puncia, ma pì ch'ul tojja e pì ch'u dvàinta lung. Poei ra bucca: a n'è manc ancù finìa ch'a cmàintsa a rie, a pièle an giir, e a trè foera ra làingua.

Giushpin u fà mushtra d'naita e u cuntinnwa a fè ir coel, ir shpolle, u shtoemmi e r'brottse. Apaina ch'l'à finì r'man, us saint a purtè via ra pricca:

- Dommra 'ndré sibìt !

Ma r'buratin us ra bétta ansra tèshta, rishtandje a sutta shquoxi sufucò. Giushpin us sciwwa na lòcrima e uj venn da dì:

- Pinoets!, mé coor fioe. An t'aiva manc ancù bitò n'noem, an t'oe manc ancù finì e tì dzà it manchi d'rishpèt a toe pore?!

U rishtova da fè ir gambe e i pei. Taimp id finì, e Giushpin us saint a rivè n'cauts ansra foccia.

- U m'ishtà bagn! A jaiva da pensèje primma, ara armoi l'è troep tordi.

U pia r'buratin e ul bétta an pé an tèra per mushtrèje a caminè. An quottr e quottr'oet l'è bun a caminè da chil, u cuur per ra shtantsia e poei u possa ra poerta e u shcoppa.

Giushpin uj cuur aproew, ma Pinoets u và pì lèsht e u fà di saut me na leevr.

- Ciapèle! Ciapèle! - u bragiova l'oem. Ma ra giaint is bitovu a rie.

A ra fin u riva n'carabigné che, sentinda tit is burdèl  e pensanda ch'u fissa n'cavol shcapò ar padrun, us pianta a cur gambe lorghe an mèdz a ra shtrò deciis' a firmèle.

Pinoets u pensova d'passèje fra mèdz ar gambe, ma r'carabigné ul cioppa fòcile pr'u noos' (lung ch'u ssmïova fò apoeshta) e ul cunsagna au soe padrun.

- Venn a cà, ch'a fumma i cùint!- Ma Pinoets us giocca bèl a lung an tèra e un voe nait andè.

- Poevr buratin!- a diix ra giaint - Qual'oem l'è bun a tajèle an tanci tuchin s'ij li lossciu!

I àn fò tant e i n'àn ditch tante che r'carabigné l'à lasciò libbr Pinoets e l'à purtò an perxun, ch'un saiva pì sa dì, soe pore.

4.  Qual diauleri d'Pinoets u tocca a cure pr'i camp, sautanda mirat, bishc e arianélle me'n cravun brivò dai caciaw.

Quande ch'u riva adnan a ra cà u troewwa ra poerta rumboja. U ra shpuncia, u àintra e u dà r'frugiat. Poei u s'ansètta 'n tèra tit cuntaint. Ma a dira poec', pirchè antra shtantsia u jè quaicadin ch'u fà:

- Crì crì ...

- Chì ch'u jè ch'u ciomma? - us idmanda Pinoets pin id paw.

- A sun mì!

Pinoets us gira e u vag in groes gril ch'us rampigna adoxi sì pr'ir mirò.

- E tì chì ch'it ei? - uj fà.

- Im ciommu Gril Parlant e a shtog ant'issa shtantsia da pì d'tsent'ogn.

- Da ancoei peroe quara quì r'è cà mia - uj rishpund ir buratin - e it devi fème r'piaxaj d'andètne.

- Am nan vog, ma primma u'mbsoe ch'at digga ra vritò pì groessa: woja ai fioei ch'i rishpundu a soe    

pore e soe more e ch'i shcoppu da cà.                                                                                                                                - Canta pira qual ch'it voei, Gril, tant mì adman am nan vog, sedunca a fots ra fin ch'i fan titch i

fioei: im mandu a ra shcoera e um tucca shtidiè. Mì an n'oe proeppi naita quajja, u m'è pì coor cure  aproew ar firfolle, muntè ansir piante e purtè via i shcardzlin da'nti nii.

- Moi gnurant ch'it ei! A fanda paradx, da grand it pijran titch an giir. S'unt ghishta nait andè a ra shcoera, armenu ampora n'mishté, tant da wagnète da vive.

- T'voei ch'at'él digga? - uj fà Pinoets.- Tra titch i mishtei ch'u jè, uj n'è jìn suul ch'um và bagn: qual    id mangè, baive, durmì, admurème e fè r'plandrun da ra matinò a ra saira!

- Quai ch'i fan paradx i finissciu a l'ushpiò o an perxun. Poevr Pinoets, it'im foi proeppi paina.

- E pirchè ch'at fots paina?

- Pirchè ch'it ei in buratin e, shpecialmaint, it oi ra tèshta d'lagn.

A sentinda sa paroella, Pinoets u s'anrabìa, u branca n'marté e ul tira a cuntra 'r Gril. Foesscia un pensova manc id ciapèle, ma per dixgrottsia ul pia proeppi ansra tèshta. Ir Gril, mishchin, l'à avì ancù r'fioj per fè "crì crì" e poei l'è rishtò lì, sciacò 'ndà ch'l'era.

5. U cmentsipiova a gnì shchiir e Pinoets, ch'un'aiva ancù mangiò, us sentiva na fom da luuv. L'è 'ndò d'cursa vèrs ar camin  pr'alvè r'cwèrci a ra pignotta e baichèje 'ndràinta, ma ra pignotta an'era ootr che n'dissagn ansir mirò.

Ir poevr buratin us bétta a ravatè an titch i tirat e i cantun per tsérche n'poe d'pan sac, o d'pulenta, o sacsajja da mashtiè, ma un troewwa manc na ssmàintsa. U bajoshtra, u shpiwwa e us saint a xmangè ra pantsa.

Piandzinda u pàinsa:

- Ir Gril l'aiva raxun. S'an'ishcapova nait d'an cà e an fova nait giashtmè mé pore, ara an saraiva naita quì bèl a suul. Che brit mò ch'l'è moi l'aptit!

Alura u vag n'afori ariund antsimm'an midx d'armainta. L'è in'oev' id galinhna. Ul pia an man e ul boxa, da tant ch'l'è cuntaint.

- E ara me ch'at coex'? - u painsa.- A purraiva fè na fritò.

U poessa na pélla antsimm'an poe d'broxa avishca, e uj bétta n'poe d'èwa an cambi dl'oeri o dir bitir,

ch'uj nin'era naita. Quande ch'a fridz u rump l'oev' ma, ar poesht du rus e dir bianc, u venn foera n'pulin tit cuntaint ch'u fà n'inchin e u diix:

- Ma grottsie! It m'oi shcansò ra fatiga d'rumpe ra shcoertsia. At saliit!

U droeb irj'ore, u pia ra fnèshtra e u xoera via. Pinoets u rèshta lì a cun l'oev' rut an man. U bot i pei e us bétta turna a piandze:

- Me ch'l'aiva raxun ir Gril! S'a fissa shtò broov ...

Ra pantsa aj bujiva saimpr pì foert. Acscì l'è sciurtì d'an cà pr'andè ar paìs' auxin, shperanda che là ij fàissu ra limœxina d'in toec id pan.

6. L'era na saira d'invèrn britta britta. U trunova e lampedzova me se u tsé l'avàissa da piè foe, e n'airits fradx u shcrulova titte r'piante dra campogna, ch'i shcruscivu. Pinoets l'aiva paw, ma l'aiva na fom pì foerta che ra paw, dunca l'è partì paradx, ma andanda d'cursa.

L'à truwò r'paìs' tit ixmoert, a cur buteje, ir poerte e r'fnèshtre titte saroje. Pr'ishtrò, manc in can. U pariva ch'u fissa r'paìs' di moert!

Pinoets, piò da ra dishperatsiun, u sunhna ar campanin d'na cà.

- Quaicadin us farà vagghe! - u pàinsa.

Difotti us ishpoerdz da ra fnèshtra n'vèdx a cur bertin da noetch an tèshta ch'u broggia:

- Sa ch'i auraj, scì tordi?

- S'i paj dème n'tuchin id pan, per piaxai.

- Shpétme ch'a venn sibìt! - u rishpund l'oem pensanda d'avajje da fè a cun jinhna d'qual lingere che d'noetch is admuru a sunè i campanin dir cà per fè dishpèt a ra giaint ch'i doermu. Doep a n'poe ra fnèshtra as droeb turna e ra vuux a fà:

- Venn a sutta, e prunta r'capé!

Pinoets us ishquotta ra tèshta e, antra maintr ch'u fà per ciapè qual ch'u gnirà dzì, us saint a bagnè tit da ra tèshta ai pei.

Acscì us nan turna a cà shcuur me n'pulin, shtanc moert e pin id fom pì che primma. U s'ansètta e u rumba i pei bagnoi tacò a ra shtiva ch'u jera ra broxa avishca 'ndrainta.

U finish per durmì-se e i pei - ch'i eru d'lagn - i piu foe e bèl a pian i brixu e i dvàintu tsannr.

U cuntinnwa a durmì e runfè me se i pei i fissu d'in'ootr. Quande ch'l'è toesht dì us ixviggia pirchè i àn picò a ra poerta.

- Chì ch'l'è? - u dmanda, bajashtranda e frïandse i oedx.

- A sun mì! - a rishpund na vuux: l'era Giushpin.

7. Pinoets un s'era nait acoertch che i soei pei i s'eru shfirwajoi. Apàina ch'u saint ra vuux id soe pore u shtà sì pr'andèje a drubì ma, doep dui o traj posh, u codz bèl a lung an tèra.

- Droebme! - u bragiova Giushpin da'nsra shtrò.

- Pâ, an poes naita! - u rishpund ir buratin piandzinda e rabatandse an tèra.

- Cmèra ch'int poei naita?

- I m'àn mangiò i pei.

- E chì ch'ut jà mangioi?

- Ir got - u diix Pinoets baicanda r'got ch'us admurova lì'wxin.

- Dreob sa poerta, crishte!

- An poes pì shtè 'n pé. Poevr-a-mì, um tucrà caminè an xnugiun per fin ch'a shcamp.

Per fèra finìa, Giushpin us rampigna sì dar mirò e u àintra 'n cà da ra fnèshtra.

Sibìt u 'wraiva dì e u 'wraiva fè, ma poei quande ch'u vag soe fioe giacò an tèra e sàintsa pei an da bun, uj fà mò prù. Ul pia 'n brots, ul boxa, uj fà r'carattse e - a cur lòcrime dzì dai oedx - uj diix:

- Me ch'r'è 'ndoja ch'it t'ei brixò i pei?

Acscì uj quinta titta ra shtoerria: ir gril, ir pulin, qual ch'u jà trò l'èwa 'nsra tèshta, ecéttera. Da tit s'angavign id dishcuurs, Giushpin uj capish na coessa sula: che Pinoets l'aiva na fom da murì.

Us ranca da'ntra shtocca traj paire e uj'oeffr a Pinoets. Ma chil uj rishpund:

- S'it voei ch'aj mangia, mùndimie. Ra frita a cu ra shcoertsia an ra poes vagghe.

A Giushpin uj poor ishtranu, uj diix ch'u mbsoe ésse d'bucca bunhna, savajje mangè de tit, pirchè uns sà moi sa ch'ut poe sucedde antra vitta, ma poei u trà foera ra purinhna, u munda r'paire e u poessa ir shcoertsie ansu taurin.

Pinoets u mangia ir prim paj e u fà per trè via l'arxïun. Giushpin uj tenn ir brots e uj diix:

- Tirle naita via, u poe gnì bagn tit, antis mund quì.

- Ma mì l'arxïun anj'apains manc a mangèle, um fà shchinfi.

U mangia titte trajje ir paire, e i arxïun - an cambi d'trèje da ra fnèshtra - uj miggia ansèm ar shcoertsie. U bajoshtra e poei us bétta a piandze:

- A joe 'ncù fom!

- Ma mì an'joe pì gnente da dète - uj fà Giushpin.

- Gnente franc?

- U jè suul s'ishcoertsie e sh'arxïun id paj.

- Patsiàintsa! ... S'un'jè d'ootr, am mandxroe na shcoertsia.

U cmàintsa a mashtiè e, bèl a pian, u bétta dzì ir shcoertsie e, doep a isse, u fà foera i arxïun ascì. Quande ch'l'à curò tit, u bot ir man e u diix:

- Ara scì ch'a shtog bagn!

E Giushpin:

- It vagghi ch'a jaiva raxun, uns sà moi me ch'a và a finì: ésse mush un và nait bagn!

8. Ir buratin, ara ch'u s'è lvò ra fom, us lamàinta ch'u voe n'pora d'pei noev'. Giushpin, per cashtiig, ul losscia ch'u piandza na mèddza giurnò. Poei uj diix:

- E pirchè ch'a duvraiva fète turna i pei? Per vagghe magora ch'it'ishcoppi n'otra voetta d'an cà?!

- At prumat ch'andand'anan a faroe r'broov.

Giushpin, anche s'u fova ra foccia shchira, us sagrinova d'vagghe soe fioe paradx e - sàintsa dì gnente - u pia dui tuchin d'lagn e i soei fèer da lavù, u fà dui bèi pilin e uj tocca ar gambe d'Pinoets, ch'l'era andò a durmì.

Apaina ch'u s'acoerdz d'avajje turna i pei, ir buratin u sauta sì tit cuntaint e u diix:

- Che pore broov ch'a joe! Per ricunusciàintsa, ara a voej andè a ra shcoera... Ma, pr'andè a ra shcoera, um ji và u shcussò.

Giushpin, ch'u n'à manc in soed', uj fà n'vishtilin d'papé a fiure. A Pinoets uj ghishta, u s'ishpéggia e uj poor d'ésse n'shgnuur. Ma poei uj venn an maint ch'uj manca l'afori pì 'mpurtant: u libbr.

- It oi raxun - u dev'amatte Giushpin - ma me ch'us fà?

- Un'ji và wori, us và da n'librè e us cotta.

- E i soed' andà ch'aj piumma?...

Sentinda a dì paradx, Pinoets u dvàinta muc.

- ...A vigrumma - u losscia ditch alura Giushpin, ch'u s'anfira u soe curpat tit sartsì e u scioert d'an cà.

Doep in'ura u riva a cuu libbr an man, ma r'curpat un l'à pì, e foera u fiucova.

Soe fioe uj'idmanda sa ch'u n'à fò.

- A l'oe vendì, pirchè um fova troeppa caud.

L'era na bolla e Pinoets ul capish chil ascì, pirchè ra miserria - quande ch'a jè - i ra capissciu titch, anche i fioei.

9. Doep ch'l'à xmis id fiuchè, Pinoets u cioppa ra shtrò pr'andè a ra shcoera. U tenn u soe libbr noev' sutt'ar brots e u pàinsa a sa ch'u farà:

- Ancoei a voej amparè a léddze, adman a shcrive, e poeidman a fè i cùint. Broov me ch'a sun, prashta a wagnroe n'midx id soed' e, a cui prim soed' ch'a wogn, a voej catè n'bèl curpat noev' a mé pore, che per fème shtidiè l'è rishtò an manhnie d'camixa a cu sa fradx che quì.

Antra maintr ch'u pàinsa paradx u saint di tambuur a sunè.

- Sa ch'r'è sa mìxica?  Pecotu ch'a deev andè a ra shcoera, sedunca ...

Us férma a pensè ancù n'poe ... e u pia na decixïun:

- Ancoei a vog a vagghe da 'ndà ch'a venn sa mìxica, e adman a vog a ra shcoera: tant ra shcoera ...

a n'ishcoppa mia!

Acscì u s'anviora dzì da na shtrò e u riva ant'in paìs', antsimm'a na piottsa titta pinhna d'giaint, ch'is migiovu an giir a'n cabanoet sarò a cu na twojja.

- Sa ch'u jè là 'ndrainta ? - u dmanda a'n fancioet.

- Lédz, ch'u jè shcritch!

- Al ledzraiva 'wrantera, ma ancoei an soe naita léddze.

- Che osu ch'it ei! At'él lédz mì: "Gran cumeddia di buratin".

- E quant ch'us ishpaind pr'andè vagghe?

- Quottr soed'.

Pinoets - chirjuus' me ch'l'era - uj diix, sàintsa virgoegna:

- It im ji daraivi quottr soed' finhn'a dman?

- At ji daraiva 'wrantera, ma ancoei an poes naita.

- At vaind ir mé vishtì ...

- Sa ch'am nan fots d'in vishtì d'papé che s'us bogna an poes manc alvèmmle?

- U t'è pì coor ch'at dogga ir mé shcorpe?

- Ra shcoertsia d'èrbu an và bagn  manc da pitsè r'foe!

- Quant ch'it im doi dir mé bertin?

- L'è fò d'mulajja d'pan: um faraiva agnì i rot a mangè ansra tèshta.

Pinoets u tribilova. A ra fin, u tsérca tit u soe curoggi e u riva a dì:

- Ut và bagn s'libbr noev'?

- Mì a sun in fancioet e an cot naita dai òtir fancioet - uj rishpund qual'ootr, ch'l'aiva pì giudittsi che chil.

- Per quottr soed' s'libbr al cot mì - u broggia n'shtratsè ch'l'à sentì tit.

U libbr u possa da na man a l'otra. E pensè che, per catèle, qual poevr'oem id Giushpin ara l'era a cà ch'u bativa i dàintch d'ra fradx.

10. Pinoets u riva dau teatrin che ra cumeddia r'è dzà cmentsipioja. I aivu trò sì ra twojja e u s'avghiva Arlichin e Purshnélla ch'i tacugnovu e i 'wraivu dè-se di lurdun e dir bacoje. Ra giaint is divertivu a cun titte s'scïene, e i fioei i riìvu.

Poei, a l'impruviis', Arlichin u xmat id patajè, us gira vèrs a ra giaint, u punta n'dì e u broggia:

- Madoenna santa! A doerm a ch'a sun xvidx? Un'è mia Pinoets, qual ladzì?!

- O scì ch'l'è chil !!! - uj rishpund Purshnélla.

- L'è Pinoets, l'è Pinoets, u noeshtr fradé! - i broggiu titch i ootr buratin sciurtinda da dré dau teatrin.

Alura chil u cuur e u và ansèm ai soei amiix a fè-se abratsè. Ma ra giaint is lamàintu, pirchè ra cumeddia an và nait anan. I fan agnì r'padrun du teatrin, ch'us ciamova Mangiafoe.

L'era n'oem scì brit ch'u bitova paw suul a vaggle, e l'aiva na borba naira tant lunga che, caminanda, aj finiva sutt'ai pei. Ra soe bucca r'era lorga me n'furn, e i oedx i parivu dù lanterne a cuu limin avishc andrainta.

Me ch'il vaggu, nin u fiojja pì: i buratin i trèmmu me tante foejje d'orbra.

- Pirchè ch'it ei agnì a bitè disurdu antir mé teatrin? - u dmanda tit anrabiò a Pinoets.

- Ma un'è nait culpa mia! - u tsérca d'ishchisè-se.

- It vigroi, shtassaira a fumma i cùint!

Finì ra cumeddia, Mangiafoe u prunta n'borbachì per fè-se coexe n'bèl agné da tsaina, ma ra lagna an'è nait a boshta per fèle rushtì ben bagn, e alura u ciomma Arlichin e Purshnélla e uj cmanda:

- Purtème qual buratin ch'a joe tacò apais' au cioe: l'è fò d'lagn bèl sac e um venn gishta bagn da trè antir foe.

Arlichin e Purshnélla in'auressciu naita ma, avghinda i oedx shchiir dir padrun, i van a piè r'buratin che, turtsindse me n'anhwilla, u piandz:

- Jitème! Jitème! An voej nait murì!

11. Mangiafoe u bitova paw, a cu sa borba naira anoerme, ma poei un'è ch'u fissa scì catiiv. Quand u vag Pinoets ch'u xbot per titch i vèrsh, uj fà mò prù e uj venn da shtraniwè.

- Quand ch'u duvraiva piandze, ir padrun u shtraniwwa - u shpiega Arlichin.- Armoi it r'oi shcampoja.

E difotti Mangiafoe u broggia:

- Finishra d'piandze, ch'it im foi agnì 'ncù pì fom! Peroe, ... che dishpiaxai pr'i toei s'at bitàissa antir foe! - E u shtraniwwa turna.

- Saliit! - uj fà Pinoets.

- Grottsie. D'otra port, u mbsoe capì mì ascì, ch'an'oe pì d'lagne da fè foe. Ma armoi it m'oi fò cumpascïun e, an cambi che tì, a brixroe in'ootr buratin dra mé cumpanìa. Wordie!, piè Arlichin, alièle bagn e trèle antir foe, che l'agné l'à da ésse ben rushtì.

Sentinda a dì paradx, Pinoets u và a trè-se ai pei d'Mangiafoe e u broggia:

- Obbi pietò!!! Av'idmand ch'i fottsi ra grottsia ar mé amiix Arlichin.

- Un'jè d'grottsia ch'a tenna, s'at oe rishparmiò tì u mbsoe ch'a fottsa brixè in'ootr.

- S'l'è paradx, brixè-me mì: un'è naita gisht che r'mé amiix Arlichin l'obba da murì per mì.

S'paroelle i fan piandze titch i buratin ... e anche r'padrun - che sibìt l'era rishtò férm me ra giottsa - u cmàintsa a xlüè e a fè n'shtraniw doep a l'ootr, tant ch'u diix a Pinoets:

- It ei in broov fioe: venn sciuquì e domme n'boox.

- Dunca, inn ra faj ra grottsia?! - u dmanda a cun in firin id vuux Arlichin.

- Av ra fots - u rishpund Mangiafoe shcrulanda ra tèshta.- Patsiàintsa, shtassaira u mbsoe ch'am rassagna a mangè l'agné mèdz crì.

Savì dra grottsia, i buratin is béttu titch a cure antu teatrin anluminò da ra fèshta, e i sautu e i bollu titta ra noetch.

12. An sulidman Mangiafoe ul manda a ciamè e u voe savajje chì ch'l'è soe pore.

- Us ciomma Giushpin - uj rishpund Pinoets.

- E sa ch'u fà antra vitta?

- U fà r'poevr'oem. Fighirève che per catème u libbr dra shcoera u s'è duvì vàinde r'curpat, ch'un n'aiva d'ootr.

- Ma worda tì, um fà mò prù. Tenn, at dog tsinqw soed' ch'it ji vogghi a purtè d'cursa.

Pinoets uj diix grottsie, u salita titch e us bétta 'n vioggi.

Un'à fò manc mèdz chilœmmetr, ch'u shcuntra na vurp tsoeppa e n'got oerb ch'is rashtlovu anan, rumbandse jin a cuntr'a l'ootr.

- Bundì Pinoets! - aj fà ra Vurp - mì a cnush bagn toe pore.

- E ndà ch'it l'oi visht?

- A l'oe visht saira noetch ansra poerta d'cà sua.

- E sa ch'u fova?

- U bativa i dàintch da ra fradx e da ra fom.

- Scì ma ara boshta d'miserria - u bloga Pinoets tranda foera dar shtocche qual ch'u jaiva rgalò Mangiafoe.

- Sa ch'it voei ch'i sajju tsinqw soed', int'ji foi wori! S'it venni a cun nujootr at mushtrumma n'poesht ndà ch'it poei ardubièje, e poei fèje dventè tsaint, milla e dumilla.

- E che poesht ch'l'è?

- L'è r'Paìs' di Uruc. Là u jè n'poesht ch'us ciomma Camp di Miroccu: s'it ji ssmaini na munajja a ra saira, it ra docqui bagn e it voi a durmì titta ra noetch, an sulidman it ji troewwi na pianta carioja d'soed'.

- Che bèl afori - un poe che dì Pinoets.- S'a résh a chéjje titch ish soed' av losh in bèl argol.

- Per caritò - a broggia ra Vurp - nujootr an summa naita anteressoi.

- A laurumma per fè dventè ric i ootr - u shpiega r'Got.

- Che brova giaint - u pàinsa Pinoets xmentianda soe pore, ra shcoera e tit u rèsht.- Andumma, a venn a cun vujootr!

13. A foertsa d'caminè i rivu, shtanc me dir béshtie, da n'ushtarìa. Firmumse n'shtiminin - a diix ra Vurp - tant da mangè quaicoessa e durmì dù-traj ure, poei a ripartumma.

I àintru e i s'ansèttu a toura, ma i n'àn wori fom. Ir Got, ch'l'à mò 'u stoemmi, per mangè na furtslinò d'poshtasciccia us fà purtè traj voette r'bitiir e r'firmodx gratò. Ra Vurp, an fà che shpiluchè titte r'pitantse - leevr, puloshtr, perniix, cunì, ranhne - tant ch'a ra fin uj venn mò 'u shtoemmi a chira ascì. Pinoets u mangia ncù pì poec' pirchè un vag l'ura d'rivè antir Camp di Miroccu.

Doep a'n poe, ra Vurp a cmanda a qual dl'ushtarìa:

- Dù bèll'ishtantsie, inhna per qual'ishgnuur e l'otra per mì e r'mé amiix. Primma d'porte a farumma n'sugnin, ma avisève d'ixvigène anan ch'u fottsa dì.

Apaina tucò u létch Pinoets us doerm, e us soegna d'ésse ant'in camp pin id piante carioje d'munajje ch'i pendivu. U xlunga na man per piène na brancò ma l'è xvigiò da traj culp ch'i piccu a ra poerta.

L'era l'oesht, e u durmiun uj'idmanda:

- I mei amiix i sun prunt?

- Otirchè! I sun partìi ch'l'è dù ure. Ir Got l'aiva da passè a vagghe soe fioe marovi, ch'l'à i dzrun anti pei. L'era tant an'anscïetò ch'u s'è finhna xmentiò d'paghè. Ma l'à ditch ch'iv troewwi adman matin ar Camp di Miroccu - ra shtrò r'è quara quì.

Pinoets u poga tit e u port au shchiir. Uns sentiva d'ootr che di auxei ch'i xbativu rj'ore e, a'n bèl mumaint, l'è sciurtì na béshtia ch'a fova liix me na mushnera.

- E tì chì ch'it ei? - uj broggia Pinoets.

- A sun l'umbra dir Gril e a voej dite ancù na coessa: và 'ndré e poerta sh'soed' a toe pore, ch'l'è là ch'ut'ishpétta. Dà nait a maint a quai ch'it prumattu d'fète gnì ric an quottr e quottr'oet: o ch'i sun mot, o ch'it ambroejju.

- Mì a voej andè anan. Tì it foi saimpr i mèxim dishcursh, Gril. At saliit.

- Bunhna noetch, mé coor fioe. E shperumma ch'it'ishcampi dai asciascin!

Apaina ditch paradx ir Gril u s'è xmurtò, e ra shtrò r'è dventoja ancù pì shchira.

14. - Che brit ésse fioei: titch it broggiu, it dixu ra sua, is craddzu d'ésse toe pore o u toe mashtr. L'è 'ndawa, ch'a n'oe nait auscì dè maint a qual Gril ch'u parlova. A shtè a dir sàinte chil, a duvraiva shcuntrè finhna di asciascin. Ancur'assè che mì ai asciascin an'ji cradz naita: i sun i vèdx ch'ij àn troi foera per bitè paw ai fioei  ch'i  voeru  scioerte  d'noetch.  E poei,  anche  s'ai  shcuntràissa, ai shcuratraiva a bragiandie aproew, e se proeppi i fissu tant malanssgnoi da dème fashtiddi, alura a shcapraiva mì e a saraiva finìa.

Un'à manc u taimp id raxunè bagn, ch'u saint a bugè r'fujoc adrer'a chil. Us gira e u vag dù umbre naire,  angiarmoje  a  cun  di  soc  ansra  tèshta,  ch'ij van aproew sautanda an puncia di pei me di fantoxma.

- Caquittie an-da-bun! - u pàinsa e, per shcunde i quòttir soed' ch'u jera rishtò, us ji bétta an bucca sutt'a ra làingua. U fà per shcapè, ma us saint a branchè pr'ir shpolle e dui vuxun ij broggiu:

- Trà foera ra bursa o at matsumma!

Pinoets, ch'l'aiva ra bucca pinhna e un paiva nait rishpunde a cun dir paroelle, u fà dir scïene per fè vagghe ch'l'è suul in buratin, ma quai-lai ins nan shtan mia:

- A matsumma toe pore ascì, s'int tiri naita foera i soed'!

- Per caritò, mé pore nù! - u rugna Pinoets ma, a dinda acscì, ir munajje ij cioeccu an bucca.

- Shpiwwje!, sedunca at dumma camin nui.

Il cioppu per ra tèshta e l'asciascin pì ciit u trà foera n'cuté per drubije ra bucca, ma Pinoets uj dà na murdiò ch'uj'ishtocca na man. U résh a liberè-se e u shcoppa, a cui asciascin aproew.

An bèl mumaint u ni ra fà pì e us rampigna 'ntsimm'a na pianta, ma ij vishcu n'fashtin d'lagne a sutta e u résh a shcapè per miroccu. U riva ant'in poesht ch'un poe pì passè pirchè us troewwa d'adnan in foes d'èwa shpoerca auta auta. U fà n'saut lung lung ch'u possa da l'otra port. Anche i asciascin i sautu, ma i piu mò l'abriiv e i coddzu antl'èwa.

Pinoets us cherdziva, ch'i fissu xnïoi. Ma anvece u s'acoerdz ch'ij curu aproew ancù titch dui, a cui soc shcuur adoes e perdinda èwa me dù cavogne.

15. Ir buratin un nan paiva pì ma, giranda i oedx, u shcioir an tra mèdz ar piante na casatta bianca me ra fioecca. A cun qual poec' fioj ch'uj rèshta uj riva tacò e u picca a ra poerta. Un rishpund nin.

U picca pì foert, sentinda i posh di asciascin ch'is auxinhnu, ma un rishpund turna nin.

Visht ch'un serviva a gnente pichè, us bétta a dè cauts e teshtoje ansra poerta e alura a s'ishpoerdz da ra fnèshtra na bèlla fiuloetta a cui cavaj celèsht e ra foccia bianca me ra tsira, i oedx saroi e r'man ancruxoje ansu shtoemmi. Sàintsa manc drubì ra bucca, a cu na vuxinhna ch'u poor ch'a venna da in'òtir mund, a diix:

- Ant'issa cà che quì un'jè manch'ìn. I sun titch moert.

- Droebme tì, armenu - us arcmanda Pinoets.

- A sun moerta mì ascì.

A dinda s'paroelle ra fia a shparish. Pinoets un fà a taimp a drubì ra bucca per ciamèra turna ch'us saint a branchè pr'ir coel e dui vuxun ij dixu:

- Ara int'iscoppi pì!

Ir buratin u trèmma d'ra paw, e i soed' ch'u tenn'ishcuus' an bucca i cioeccu me n'sunajin.

- It ra droebbi sa bucca o nù? - il minocciu i dui asciascin.- Â, int rishpundi naita! Shtà dir vagghe me ch'a fumma!

I tran foera dui cutei foi a puncia e i fan pr'anflitsèjjïe antir raine, ma r'buratin l'era fò d'lagn bèl diir e ir lomme is rumpu, lascianda i asciascin a cui manhni an man.

- Voe dì ch'u mbsoe ampichèle - i deciddu i dui, ch'il liu, ij dan in grup an giir a ra gura, e a cu ra mèxma coerda i l'apàindu a'n rom d'ina rù ... e i s'ansèttu, shpitanda ch'u moeira.

Ma chil doep dù ure l'è pì viiv che primma e i dui, shtuf d'ishpitè, is nan van, lascianda ditch:

- As avgumma adman. It inn faroi ir piaxai d'fète truwè moert e a cu ra bucca düèrta.

Antant, u s'era bitò a tirè n'airits ch'ul fova lucè da na port a l'otra me na xbalàutsia e u shciassova ir grup saimpr pì foert. Pian pianin u jè gnì ra vishta shchira, l'à xlungò r'gambe e l'è xvenì.

16. Armoi Pinoets, a foertsa d'pàinde da ra rù apais' pr'ir coel, u pariva pì moert che viiv. Per soe furtinhna, ra fia dai cavaj celèsht a venn turna da ra fnèshtra e al vag. Alura a bot traj voette r'man e n'farcat u venn a vagghe id sa ch'r'à d'mishté ra soe padrunhna (i devi savajje che chira r'era na shtria brova, na fatinhna, ch'a shtova ant'is boeshc da pì d'milla ogn):

- Sa ch'a poes fè per vui, shgnura Celèshta?

- Xoera da qual buratin, tojja a cur bèc ra coerda ch'al tenn apais', e fole giachè ansl'èrba.

Ir farcat u và e u fà qual ch'a jà cmandò.

Poei ra fatinhna Celèshta a bot ir man dù voette e us presàinta n'can barbuncin tit vishtì bagn. Chira aj diix id piè ra caroettsa, d'andè trè sì qual fancioet id lagn giacò ansl'èrba, e d'putrèle a cà. Taimp in quor'd'ura e ra Fatinhna a pia 'n brots ir poevr buratin, al poerta ant'ina shtantsiatta e a manda a ciamè i méddic pì broov dir paìs': na chirvélla, na tswittra, e n'gril. A voe savajje se s'fioe l'è viiv o moert.

Ra primma vìxita r'è dra Chirvélla, ch'aj tucca n'brots, u noos', u dì mamlin e a cuncluud:

- A joe l'amprescïun ch'u sajja moert; ma se poei un fissa naita moert, alura a saraiva sghira ch'l'è viiv.

Ra Tswittra a n'è nait d'acoerdi:

- Mì a dig ch'um poor viiv; ma se poei un fissa naita viiv, alura a saraiva sghira ch'l'è moert.

U rèshta da sainte r'Gril:

- E vui sa ch'i dixi? - aj fà ra Fatinhna Celèsta.

- Mì a dig che qual fioe lì a l'icnush dzà: l'è n'gran plandrun, ch'l'è saimpr an giir e u fà giashtmè soe pore.

Pinoets u shcund ra foccia sutt'au lantsoe: u piandz e uj venn finhna u sengiut.

- Quande r'moert u piandz, voe dì ch'u shtà per warì - a fà savajje ra Chirvélla.

Ra Tswittra a n'è nait d'acoerdi:

- Per cùint mé, quande r'moert u piandz, voe dì ch'uj rincrash a murì.

17. Sciurtìi i méddic, ra Fatinhna a và a tuchè Pinoets ansu tsiffr e a s'acoerdz ch'l'à na freev da cavol. Alura a xloewwa  na puuvr bianca andraint'a'n biceer d'èwa e aj li mushtra, dindie:

- Baiv, ch'an dù-traj dì it warissci!

Ir marovi u shtoerts ra bucca e u voe savajje:

- R'è duutsa o amora, sa roeba che lì?

- R'è amora, ma at farà bagn.

- S'r'è amora an ra voej-nu. Ra roeba amora an'im ghishta naita.

- Baivra, che doep at dog na mentinhna per fète turnè ra bucca duutsa.

- Primma a voej vagghe ra mentinhna.

Chira aj dà ra shcòttura e aj nan losscia mangè dù-trajje, ma chil poei u troewwa tsaint'ishchise e ra maixinhna uns rassagna naita a pièra.

- It devi avajje n'mò serriu a cu ra freev scì auta, int'oi naita paw id murì? - a proewwa a 'nsishte.

- Paw an n'oe naita; pitoesht a moeir, che baive sa roeba.

Proeppi ant'is mumaint che lì as droeb ra poerta e quottr cunìi nair i camollu 'ndrainta na cosscia da moert.

- E vujootr sa ch'i 'wraj? - uj broggia r'marovi.

- A summa gnii a piète.

- A pième mì?! Ma an sun mia moert!

- Scì, ma unt rèshta wori da vive, a cu sa freev.

Alura Pinoets u ciomma ra Fatinhna tit ishpawentò, us fà dè r'biceer e ul baiv tit ant'ina gurò.

- Patsiàintsa! - i dixu i cunìi andanda via - per shtavoetta a jumma fò n'vioggi a voej.

Ra Fatinhna, na voetta che Pinoets l'è warì, aj fà:

- A t'à fò bagn ra maixinhna, dunca! Int'oi nait virgoegna a fè tribilè paradx quande ch'it dixu d'fè na coessa, quai ch'it voeru bagn? Ara venn sciuquì e quintme n'poe me ch'r'è 'ndoja a cui asciascin.

Chil uj fà titta ra shtoerria e, a ra fin, chira aj'idmanda andà ch'u jà bitoi, ara, i soed'.

- A joe pèrsh antir boeshc - u rishpund, ma chil uj'aiva antra shtocca.

A quintanda nait ra vritò, peroe, u soe noos' - ch'l'era dzà lung - us jè xlungò sibìt ancù quottr adìe.

- S'it joi pèrsh ant'is boeshc sciuquì'wxin aj truwumma, pirchè lì us troewwa saimpr tit, at garantish.

- Ara um venn an maint - u diix ir buratin per gishtèra - an'joe naita pèrsh, a joe curoi a bvinda ra maixinhna.

A quintanda s'otra bolla, peroe, u noos' l'è cherscì tant ch'u tucova da titte r'port ch'us girova.

- Pirchè ch'it rii? - u voe savajje da ra Fatinhna.

- A rij per me ch'it ei buxord.

- E tì me ch'it foi a savajje se jìn u quinta dir bolle?

- Ir buxìe is icnussciu sibìt, uj n'è 'd dù qualitoje: quare dar gambe chirte e quare dau noos' lung.

Pinoets un sà pì ndà shcundì-se, da ra virgoegna. U shcapraiva, s'un fissa che u noos' l'era dventò scì lung ch'un girova pì da ra poerta per pajje scioerte.

18. Per ch'us alvàissa r'vittsi, a l'à lasciò xbotte tant ch'un s'è bitò piandze. Doep a pì d'medz'ura, a bot ir man e i àintru da ra fnèshtra n'sciom id dui o terxaint piunts ch'i van a bechè u noos' dir buxord tant ma tant ch'il fan agnì turna chirt nurmool.

- Moi brova ch'it ei! - uj diix Pinoets shiwandse i oedx.- At voej bagn.

- Mì ascì at voej bagn, e s'it voei rishtè quì a cun mì a sarumma me dui fradei.

- Mì a rishtraiva 'wrantera, ... ma mé pore, mishchin?

- Al mand a ciamè e al fumma agnì quì chil ascì.

- Davaj? S'a fumma paradx ai vog ancuntra.

- Va bagn, ma baica d'naita perdîte.

Pinoets u port e, quande ch'u possa antir boeshc, u saint a bugè a dré ai briwoshtr. E chì ch'l'è ch'u scioert a foera?... Ir Got e ra Vurp, ch'un'jaiva pì vishtch da quara saira antl'ushtarìa.

- Caquile, u noeshtr amiix! - a broggia ra Vurp, agninda a baxèle.- Sa ch'it ji foi sciuquì?

- T'savàissi, l'è na shtoerria lunga - u sushpira, e uj ra quinta.

Antra màintr ch'u porla, u s'acoerdz che r'Got l'è mut da na tsampa d'adnan.

- Ndà ch'r'è finìa ra toe man?

Ir Got un sà sa rishpunde. Uj pàinsa u soe soecciu:

- L'è ch'a jumma shcuntrò n'vèdx luuv ch'u muriva d'ra fom e, n'avanda gnente da dèje, ir mé amiix u s'è mucò na tsampa a cu na murdiò e uj r'à troja da mangè. Cambianda dishcurs, ndà ch'l'è ch'it andovi scì d'cursa?

- A vog ancuntr'a mé pore, ch'u deev rivè da'n mumaint a l'ootr.

- E i toei soed'?

- A joe 'ncù antra shtocca.

- It ji venni dunca a ssminèje ndà ch'a divu l'otra voetta?

- Ancoei an poes naita, aj venn adman.

- Adman l'è tordi: ir Camp di Miroccu u l'à catò n'shgnuur che da dman un'ji farà 'ndè pì nin. Dunca fà prashta a decidîte: it venni a cun nujootr o nù?

Pinoets usj'apàinsa, ma a ra fin u fà me titch i fioei sàintsa giudittsi:

- Va bagn, andumma, a venn a cun vujootr!

I possu da na tsitò ch'as ciamova "Cioppauruc", ndà ch'u jè n'midx id béshtie shploje e pinhne d'fom  - can, galinhne, peure, faxan - e, dampumpoe, us vag a passè dir caroettse de lissu a cun dir vurp, ghèje o farcat andràinta.

Finalmaint, i rivu ar Camp di Miroccu e ra Vurp a fà fè n'surc a Pinoets pr'anstrèje r'munajje. Poei al manda a piè n'poe d'èwa ant'in'arian lì'wxin per daquèje.

- Sa ch'a deev fè d'ootr? - u dmanda Pinoets.

- Boshta paradx, nujootr as nan pumma 'ndè. Tì, shpétta vint miniti, e it vigroi a shpuntè na piantinhna a cui bét foi me i soed'.

In'ishtan manc a dir sainte ch'uj ringrottsia e is nan van pr'i soei afori.

19. Ir buratin u và fè n'giir per fè passè u taimp e, doep a'n poe, us anhnandìa turna vèrs ar Camp di Miroccu. Pensanda a titch i soed' ch'i l'ispéttu, ir coe uj bot ch'u poor n'arloeri. Quante coesse ch'us purrà catè:  in palottsi, di cavoi, na cânva d'rusoegliu per soe pore,  na  màixra  pinhna  d'fiottse  a curj'amàndure e d'poshte duutse per chil ...

Antra maintr ch'u caminhna vèrs ar Camp di Miroccu u baica s'u résh a vagghe ra soe pianta a cur munajje 'ntsimma ch'i lixu, ma l'è troep luntan. U s'auxinhna, u s'auxinhna, u riva finhna a 'ntsipalè-se antu surc ndà ch'l'aiva ssminò, ma un vag ancù gnente. Us ranca na man da'ntra shtocca e us grotta ra tèshta baicandse an giir. Acscì u vag in papagol ch'u rij da'ntsimm'a na romma, ch'u shtova lì a wacè.

- Sa ch'it oi tì da rie? - uj broggia.

- A rij pirchè, antu shpiluchème, am sun fò r'gatij a sutt'arj'ore.

Ir buratin un'ji dà manc a maint. U và turna a piè dl'èwa ant'na shcorpa e u bogna 'ncù n'poe u surc. Ar Papagol uj'ishcoppa da rie pì foert che primma.

- D'in malanssgnò! - u s'anrabìa Pinoets - us poe savajje sa ch'it oi da rie?

- A rij per me ch'it ei gnurant a craddze ch'us poessa fè di soed' sàintsa wagnèssie a cuu lavù dir man o l'indzagn dra tèshta.

- An résh naita a capite - u birboetta u gnurant.

- Che tèshta quoddra  ch'it oi!  Apaina ch'it t'ei xluntanò,  quai dui  i  àn  rancò  r'munajje  e  i sun shcapoi. Cioppie, ara, s'it ei bun!

Pinoets unj'auraiva naita craddze. Us bétta a shcavè r'foes, u và dzì tant da shtèje dritch andràintie, ma d'soed' ... manc ra ssmàintsa.

Piò da ra dishperatsiun, u cuur an tsitò e u và denuntsiè i dui loddr an tribunool. Lì u jè n'scimiun ch'u fà da giùddice. Pinoets uj quinta tit, chil u shtà dir sainte e, quande ch'un'jè pì gnente da dì, u sunhna na campanhna e u diix ai dui can-da-wordia ch'i fan da wordie:

- S'poevr diou ch'ij'àn rubò i soed', pièle e purtèle an perxun.

Ij toppu ra bucca ch'un poe manc pruteshtè. An perxun uj rèshta dir bèl, e uj saraiva rishtò 'ncù pì tant se u scìndic, per fè fèshta granda antra tsitò d'Cioppauruc, un'avàissa nait deciis' d'bitè foera titch i loddr.

- S'i scioertu d'an perxun titch i ootr, a voej scioerte mì ascì - u pretaind Pinoets.

- Nà! Tì in t'ei naita shcritch ansra lishta.

- Cherdzime ansra paroella, av garantish ch'a sun in loddr mì ascì.

- S'l'è paradx, it oi dirit - aj rishpund ra wordia drubindie ra poerta.

20. Me ch'l'era cuntaint Pinoets, d'sentì-se libbr. L'è shcapò via da'ntra tsitò e l'à piò ra shtrò pr'andè a cà dra Fatinhna. L'era n'tempits, u xbrufova e ra shtrò r'era titta na puciocca, ma chil u sautova me na leevr e, a curinda, ra fanga aj xblintsova finhna ansir capé.

Antra soe tèshta u pensova:

"Quante dixgrottsie ch'u m'è gnì adoes. E am ji sun meritoje. Ara a voej cambiè vitta e dventè broov. Mé pore, u m'avrà shpitò? E ra Fatinhna, am perdunnrà? Pensè che s'a sun viiv al deev a chira ..."

Antant ch'u raxunova paradx, u s'è firmò d'culp e l'à fò quòttir posh andré. L'aiva visht, giacò per travèrs ansu santé, in bisciun vérd, a cui oedx id foe e ra cua ch'a fimova.

Ir buratin us troewwa na paw ch'u shcoppa luntan a pì d'mèdz chilœmmetr, u s'ansètta antsimm'a na maxera e u shpétta che r'bisciun us nan vogga e ch'ul losscia passè.

U shpétta n'ura, due, trajje ... ma quara beshtjittsa r'era d'lung là. Alura us fà curoggi, u s'auxinhna e uj diix:

- Shchisème, i paj rumbève n'poe da na port, tant da lascème passè?

L'era  tèl-e-quool  me parlè a n'mirò.  U proewwa a 'nsishte:

- Mé pore u m'ishpétta, l'è tant ch'un'im vag, im lossci passè?

Ir bisciun l'era pì férm che primma: l'aiva sarò i oedx e un mandova pì d'fim da ra cua.

- Ch'u sajja moert? - u shpera Pinoets frïandse r'man, e u fà per passèje a suvra. Ma un'à manc ancù finì 'd trè sì ra gamba che r'bisciun us drittsa me na moella e r'buratin, andanda 'ndré shpawentò, u s'angambora e u codz antra fanga a cur gambe a l'oiri.

Avghinda s'buratin ch'u xbativa r'gambe me n'baboe anversò, ir bisciun u rij tant ch'us ji shcianca na vaina antu shtoemmi e, shtavoetta, u moeir an da bun.

Pinoets u possa anan e u cuur per rivè cà primma ch'u venna shchiir. Peroe l'à na fom ch'uj venn da fè n'saut ant'na vigna pr'andè mangè dù axnélle d'mushcaté.

Un l'avàissa moi fò! Tit ansèm, us saint a sciachè r'gambe tra mèdz a dui fèer ch'ij fan vagghe titte r'shtaire ch'u jè 'n tsé.  L'era rishtò 'ndràinta  a na tajoera  bitoja lì  per ciapè  qual beshtjittse che, d'noetch, i gnivu a mangè r'galinhne anti pulèi.

21. Là 'n giir un'jera manc na cà da fè-se sainte, per ra shtrò un passova nin, e l'era dzà 'ndò dzì u sù. A Pinoets uj agniva toesht da patì, quande u vag a passè na mushnera e uj ciomma ajit:

- Per caritò, fà tì quaicoessa per liberème!

- Pœvir fioe, me ch'it oi fò a finì 'ndràinta a'n ratarœ scì groes?

- A jera andò antra vigna per chéjje dù axnélle d'iwwa ...

- Scì, ma l'iwwa, r'era ra tua?

- Nà.

- E chì ch'u t'à mushtrò a purtè via ra roeba di ootr?

- A jaiva fom.

- A n'è naita na raxun pr'andè rubè.

- L'è vaj, l'è vaj. N'otra voetta an'él fots pì.

Ant'is mumaint che lì, da'nti firogn, us saint i posh dir padrun ch'u venn a vagghe s'u jè rishtò r'fuin o ra bèllura. Che surpraisa quande ch'u shciòir, a ra liix dra soe citilena, ch'u jè rishtò n'crishtian:

- Â, it ei tì dunca, ch'it'im purtovi via r'galinhne?!

- Mì nù, mì nù - u rugna Pinoets - mì, tit qual ch'a paiva piè l'è n'shciancat d'iwwa.

- Quai ch'i roebu l'iwwa i sun bun a rubè i puloshtr ascì. Ara aj pains mì a dète camin!

U l'ishtocca da ra tajoera, ul poerta antra curt id cà sua e, sciacandie r'coel an tèra a cun in pé, uj diix:

- Ancoei u m'è moert ir can ch'um fova ra wordia. Tì, da shtanoetch, it pii u soe poesht.

Uj bétta r'cularin e ul tocca a ra caina.

- S'u piuvissa, it poei andè a sushta antra casatta dir can e, s'i vennu i loddr, bojja!

Lascianda ditch paradx, ir cuntadin u và a sarè-se an cà e Pinoets us bétta a cucciu e - shtanc moert tra fom, fradx e paw - us doerm.

22. L'era dzà dù ure ch'u runfova; vèrs a medzanoetch, i l'ixviggiu dir vuux ch'i vennu da'ntl'èra. I eru quòttir fuin; jìn u s'auxinhna ar casoet id Pinoets e u biffa:

- Bunhna saira, Melamp!

- Mì an'im ciom naita Melamp, chil l'è moert shtamatin.

- It im pori broov tì ascì; a pumma fè ir mèxim pot ch'a jaivu fò a cun chil: nujootr a gnumma na voetta  a  ra  shmanhna  e  a  purtumma  via  oet  galinhne;  sèt, as ji piumma nui, e jinhna at ra lasciumma a tì dzà bèll'a shploja antra toe casatta; boshta ch'it fottsi mushtra 'd durmì e ch'int bojji naita. As summa capìi?

- Scì scì! - u rishpund ir can da wordia - a joe capì finhna troep bagn.

Acscì i quòttir loddr i van antir pulè ma, apain'andràinta, i sàintu ra poerta a sarè-se: l'era shtò Pinoets, che poei u 'rlira e u fà gnì dzì r'padrun.

- Finalmaint a v'oe ciapò! - e uj sèra andràint'an soc. - Ara av poert a quai dl'ushtarìa, ch'iv fan coexe bagn e iv fan passè per leevr: inv'él mérriti naita, ma mì a sun generuus'.

A Pinoets, anvece, uj fà tante carattse:

- Me ch'it oi fò a shquatèje? Melamp uns acurdziva moi id gnente.

Armoi l'era moert, e dè ra culpa ai moert un sèrv a wori, l'à pensò r'buratin. Ma poei un resisht pì e u quinta tit, per fè vagghe me ch'l'è shtò broov:

- Mì a javrœ titch i difèt dir mund, ma naita qual id jitè i disunèsht.

- Broov! - l'à 'rcnuscì r'cuntadin - it ei in fioe ch'us mérrita n'premmiu, e mì a sun generuus'.

Uj'ixlìa r'cularin e ul losscia 'ndè.

23. Pinoets u riva d'cursa finhn'ar prò ndà ch'a shtova ra Fatinhna ... suul che ra casatta an'jera pì! An cambi, u jera na cioppa d'morm a cu s'paroelle antsimmie: "sciuquì i àn anstrò ra fia dai cavaj celèsht, moerta 'd dishpiaxaj pr'ésse shtoja lascioja sula da soe fradé".

Ir poevr buratin l'à piandzì tant da shcianchè-se r'coe. Us dishperova:

- O Fatinhna, pirchè ch'it ei moerta tì, ch'it eri scì brova, e naita mì pitoesht, ch'a sun tant depèsht?! A voej murì mì ascì! - us dishperova (e un paiva manc bitè-se r'man anti cavaj).

Ul saint in crumb ch'u possa antl'oiri, a l'aut, e uj canta:

- O bragiaran! sa ch'it ji foi giacò antsimm'a sa preja?

- Int vagghi naita? a piandz! - us sagrinhna Pinoets tiranda sì ra tèshta e sciwandse i oedx a cur manhnie.

- Dimme n'poe - uj'idmanda, avghindle bagn, l'auxé - int cnussci mia n'buratin ch'us ciomma Pinoets?

- Pinoets? it oi ditch Pinoets? A sun mì!

A sa rishpoeshta, ir Crumb u venn dzì a pussè-se an tèra. Me ch'l'era groes!

- Dunca it'icnussci Giushpin ascì?

- S'al cnush! L'è mé pore. L'è ncù viiv? pirchè.

- Traj dì fà a l'oe visht ansra shpioggia ch'us fabricova na borca per passè r'moor. S'poevr oem l'è pì d'quòttir maix ch'u gira a tsirchète e, n'avanda puscì truwète, u s'è bitò 'n tèshta d'andète tsérche an'Amérrica.

- L'è luntan, da quì, ra shpioggia? - u dmanda Pinoets.

- L'è luntan ma, s'it venni, at ji poert mì an shpolle.

Ir buratin u sauta a cavol dir Crumb e i portu. I xoeru tit u dì, is férmu d'noetch ant'in pulè per mangè e baive, e ra matinò doep i rivu ansra shpioggia. Là u jè n'midx id giaint a cur brottse autsoje vèrs ar moor.

Ir Crumb u fà carè dzì Pinoets, ch'u và sibìt a fè-se dì sa ch'l'è sucès.

- L'è sucès - aj diix na vèggia - che n'pore ch'l'à pèrs soe fioe l'è partì an borca pr'andèle tsérche, ma r'moor l'è brit ancoei, e ra borca a shtà pr'andè sutta.

E difotti uj poor id vagghe, luntan luntan, me na mèddza nuux a cun quaicadin antsimma. U capish ch'l'è soe pore, uj broggia, uj fà sagn a cur mandil. E Giushpin u l'à 'rcnuscì, pirchè us leva ra bratta per fèje sagn, e u fà capì ch'u saraiva scì gnì ndré, ma r'moor un'él lasciova naita. Poei, u riva n'unda pì britta dirj'otre ... e ra borca ans vag pì a scioerte.

Ra giaint, preganda, i cmàintsu dzà a 'ndè cà quande, da'ntsimm'an ruchè, us saint in brodx e us vag in fancioet ch'us ixlantsa antl'èwa:

- A voej sarvè mé pore!

Chil, ch'l'era tit fò d'lagn, u shtova a golla fòcile e u nuwova me n'pash. An bèl mumaint, in l'àn pì visht manc chil.

- Pœvir fioe! - us saint a dì da ra giaint che, bitandse turna a preghè, is nan van titch quantch a cà.

24. Pinoets l'è ndò 'nan a nuwanda titta ra noetch, an tra mèdz ai lamp e ra tampèshta. Quande ch'l'è toesht dì, n'unda al'ixbot antsimm'a na riva. Antant, l'era gnì ssragn e, a baicanda tit an giir, chil un vag ninhne borche, ma suul dl'èwa, da titte r'port: l'era finì antsimma a n'ìsula.

Per furtinhna ch'u possa da lì n'pash e Pinoets u poe dmandèje:

- Tì ch'it voi id lung anan e 'ndré andràint'ar moor, int'oi mia shcuntrò na barcatta a cun mé pore 'ntsimma, d'voette?

- A cuu temperriu ch'u jè shtò, a sarà 'fundoja e toe pore u s'él sarà mangiò qual pash trisht che da n'poe d'taimp l'è gnì fè r'preputaint sciuquì 'n giir: ir Pash-can.

- L'è scì groes is Pash-can? - u dmanda, preücupò, Pinoets.

- Groes?! L'à na bucca ch'uj passraiva n'trenu.

Mèdz rassegnò, ir buratin us'anviora pr'in santé e u riva ant'in poesht ch'ij divu ir Paìs' di Oov Lavuratuur: là oegnidin l'aiva u soe da fè e, proeppi me dai oov, nin u shtova a fè r'plandrun.

U noeshtr amiix, ch'l'era sàintsa mangè da na giurnò, u proewwa a dmandè s'ij fan ra limœxina, ma l'à n'poe virgoegna, pirchè soe pore uj diva saimpr: "ra limœxina a poe ndè bagn suul pri vèdx e i marovi".

E difotti n'miraduur uj rishpund:

- Mì, coec soed' at'él dog, ma tì id devi jitème a camalè sh'soc id cautsinhna.

- Ma ra cautsinhna r'è greva e mì a sun shtanc! - us lamàinta Pinoets.

Per soe furtinhna a possa na doenna ch'a purtova dui sixlin d'èwa, titta argimboja da ra fatiga.

- A poes baive na gurò? - uj fà Pinoets.

- Baiv pira, mé coor fioe.

Quande ch'u s'è lvò ra saj, u sushpira:

- S'a pàissa alvème acscì anche ra fom!

Chira, sentinda a dì paradx, ai fà na prupoeshta:

- S'it'im jitti a purtè n'sixlin a cà, poei at dog in bèl toec id pan.

Pinoets u baica u sixlin e un diix né scì e né nù.

- E ansèm at dog in piot id coei cundìi a cun oeri e axaj.

Chil uj pàinsa ancura.

- E poei at dog in duuts ascì.

Alura us decid, us carìa u sixlin ansra tèshta, ul poerta a cà, e us bétta a toura.

Doep a'n poe ch'u mangia, u tira sì ra tèshta per dì grottsie a ra doenna, u ra vag bagn antra foccia, e u rèshta lì a cu ra furtslinhna antl'oiri.

- Tì - u birboetta - it t'assmajji ... it oi ra mèxma vuux ...i mèxm'oedx ... i mèxim cavaj ... me chira!!! O Fatinhna, dimme ch'it ei proeppi tì! Fomme naita piandze, t'savàissi, mì a joe dzà piandzì tant!

25. Da dzà ch'u r'aiva shquatoja, ra Fatinhna aj diix qual ch'uj venn.

- Brit plandrun, a cun tit qual ch'it oi fò it'im venni ncù tsérche?!

- L'è ch'at voej bagn, e ara ch'it ei pì granda a poes fè cùint ch'it sajji mé more: l'è tant ch'a voej avajje ra mamma me i òtir fancioet. Dì n'poe, me ch'it oi fò a crassce scì prashta? A voej crassce mì ascì, a sun shtuf id fè r'buratin, a voej dventè in'oem.

- Pr'agnì grand it devi meritèttle: fè r'broov, dè a maint, andè ra shcoera, dì saimpr ra vritò. E tì int'ei naita u tipu.

- Scì, ma da ancoei a voej cambiè vitta, ésse ra cunsulatsiun id mé pore, s'u fissa ncù viiv. Tì sa ch'it dixi, u sarà ncù viiv o nù?

- Mì a dig che d'scì, e an'im'ixbalîi naita.

A sa rishpoeshta-che-quì, Pinoets l'à piò r'man dra Fatinhna e u s'è bitò a baxèje tante voette ch'u pariva n'mot. Poei, tranda sì ra tèshta e baicandra antra foccia, uj fà:

- Dunca un'era naita vaj ch'it ei moerta. T'savàissi me ch'a sun shtò mò quand a joe visht ra lòpida!

- Al soe, e l'è per qual-quì ch'at perdunhn. S'it t'ei sagrinò, voe dì armenu ch'it ei broov id coe, e da ìn broov - anche s'l'è mol'anviarò - us poe saimpr shperè quaicoessa d'bun. Ma andand'anan it duvroi fè saimpr qual ch'at dig mì: andè a ra shcoera, truwète n'lavù, ecéttera.

Pinoets l'era dventò serriu, e u mugugnova:

- Ma ara, pr'andè a ra shcoera um poor ampoe tordi ...

- Nà, pr'amparè un'è moi troep tordi. Woja a lascè-se piè da ra plandrunaira! L'è n'mò brit, ch'u mbsoe warile sibìt, fin da fioei, sedunca da grandx uns warish pì.

26. Ra matinò doep Pinoets u và a ra shcoera e, quande ch'i vaggu antrè s'buratin, i fioei is béttu titch a rie. Chil u fà mushtra d'naita e u và a nstè-se, ma i fioei il piu an giir e ij fan i dishpèt: jìn uj pia r'bertin, l'ootr uj tira sì r'vishtì, l'ootr-ancù uj fà di barbiix a cun l'incioeshtr. U jè finhna jìn ch'u tsérca d'alièje di fii ai pei e ar man per poei fèle balè.

Pr'ampœ u shtà colm, ma poei u pèrd ra patsiàintsa, u gira r'muur a quai ch'ij dan fashtiddi e uj broggia:

- Shtè 'mpœ dir sainte, fioei, mì an sun mia gnì quì per fève da pagliocciu! Mì a rishpèt i ootr e a voej ésse rishpetò.

- Ma broov! ... It oi parlò bagn me n'libbr! ... - i broggiu qual lingere turtsindse dau rie.

In fancioet - ir pì depèsht - u riva finhna a xlunghè na man per branchè pr'u noos' ir buratin, ma un fà nait a taimp: Pinoets u xlunga chil na gamba sutt'au taurin e uj losscia ndè n'bèl cauts.

- Che pei diir ch'it oi! - u broggia r'fancioet frïandse ra gamba pashta.

- E che gummie dire! - u giunta in'ootr ch'l'aiva gishta tashtò n'gummi d'lagn ansu shtoemmi.

Da s'mumaint che lì titch ij àn auscì bagn, anche r'mashtr, ch'u l'avghiva saimpr a rivè per prim e ndè via pr'ùltim, e shtè ataint e shtidiè e fè u lavù bagn. L'aiva suul in difèt: ch'us fova troep amiix, e tantch i eru dir lingere.

In bèl dì, antra maintr ch'u và a ra shcoera, u saint a dì che, antir moor là 'wxin, l'è rivò n'pash groes me na muntogna.

- Ch'u sajja qual id quande l'è xnïò mé pore? - u pàinsa.

- Nujootr a l'andumm'a vagghe - i dixu i soei amiix.- It venni tì ascî?

- Mì al venn a vagghe doep ch'l'è finì ra shcoera.

- Luc! Sa ch'it craddzi, che n'pash groes paradx u shtogga lì a shpitète tì tit u dì?

E cscì i portu titch id cursa pri camp, a cun Pinoets d'adnan. U pariva ch'l'avàissa rj'ore anti pei, da tant ch'u ndova lèsht. Pœvir fioe, un saiva nait ancù a che dixgrottsie ch'u ndova ncuntra.

27. Tanta cursa per gnente: ir Pash-can un'jera naita, scilà 'n giir.

- U sarà ndò fè ra soe culatsiun ... O u sarà ndò fè-se n'sugnin - is ra riu i cumpogn id Pinoets.- Tì shpéttle finhn'a shtassaira, s'ucuur u scioert turna. Nujootr at ji lasciumma.

Da ra manera d'parlè, chil u capish ch'ij àn fò n'shchèrts.

- I saj di gnurant! Che ghisht uj poe vésse a fè n'shchèrts scemmu paradx?

- At'ishpiegumma: a fandte agnì sciuquì, a t'umma fò pèrde ra shcoera. Nujootr a summa shtuf d'avajje ìn me tì, saimpr scì broov e preciis', ch'unn fà fè britta fighira a cur mashtr. It devi xmatte d'ishtidiè.

Chil unj'apàinsa manc sulamaint, acscì i finissciu per tacugnè. I nemiix id Pinoets i droebbu r'burse, i tran foera i libbr, e i fan per xlantsèjje ansra tèshta, ma chil us fà da na port, e poei da l'otra, e cscì i libbr i xoeru titch dzì antl'èwa.

Poei ìn u résh a branchè u libbr id Pinoets e uj l'ishpora a cuntra ma, an cambi d'ciapè ra soe tèshta d'lagn, u cioppa quara d'in soe amiix, ch'u xbot an tèra me n'moert.

D'ra paw, i shcoppu titch. Suul Pinoets u rèshta lì, a vagghe se r'fancioet u s'arpìa a bagnandie u tsiffr a cur mandil aiman.

Uns sà nait pirchè, doep a'n poe i possu da lì dui carabignei e, dai sagn ansra tèshta, i vaggu che r'fancioet l'è shtò frì dau libbr.

- D'chì ch'l'è s'libbr? - i s'anfurmu.

- L'è r'mé - u dichiora gishtamaint Pinoets.

- Boshta paradx, un fà d'mishté d'ootr. Shtà sì e venn a cun nujootr!

Pinoets l'à n'bèl dì, che chil un'à fò gnente d'mò. Quai-lai in saintu d'raxun e il mainu via.

I morciu dir bèl finhn'a chè, quande ch'i sun toesht rivoi antir paìs', in bifun d'oiri u poerta via r'bertin au noeshtr amiix.

- Im permatti ch'a vogga a 'rpièle? - u dmanda rishpetusamaint.

- Và pira, perœ fà prashta!

Ir buratin u và, u chéj ra bratta ... ma, an cambi d'bitèssra an tèshta us r'anfricca tra i dàintch e u tocca a cure vèrs ar moor lèsht me na bolla d'ishcioep. I carabignei alura ij moellu aproew in can mashtin ch'us ciamova Alidoeru e l'era n'campiun a cure.

Dzà ra giaint i eru chiriuus' id vagghe me ch'a saraiva finìa sa cursa. Ma ra chiriusitò a jè rishtoja antra gura pirchè quai dui, a curinda scì foert, i àn autsò n'puvrots ch'uns avghiva pì gnente.

28. Alidoeru, a foertsa d'curìje aproew, u l'aiva toesht ciapò. Per furtinhna ir moor un'era wori lontan e, apaina rivò, Pinoets l'à fò n'saut da ranhna e us jè xlantsò ndràinta. Alidoeru l'avraiv'auscì firmè-se, ma per l'abriiv u finish antl'èwa chil ascì; suul che chil un'è naita bun a nuwè, e u tocca a xbotte per rishtè a golla:

- A xnei! a xnei! Vennme a jitè!

Pinoets, ch'l'è broov id coe, uj fà fè n'pot:

- Mì at sorv, boshta che tì int'im dogghi pì d'fashtiddi.

Alidoeru, armoi a cu ra pantsa pinhna d'èwa sarìa, l'è ben cuntaint id paine scioerte viiv: us fà tirè per ra cua finhn'ansra riva e u prumat d'ésse ricunusciaint.

Pinoets u noewwa ncù n'poe aproew a ra coeshta e, a'n bèl mumaint u vag, tra i ruchèi, na tanhna a cun dra fim ch'a scioert.

- Là uj dev'ésse n'foe avishc - u pàinsa - a vog a sciwème e a shcaudème n'poe.

Us auxinhna ma, primma ch'us rampigna chil, us saint a trè sì da sutt'a l'èwa: l'era rishtò ndràint'a na raj ansèm a'n midx id pash id tante qualitoje!

Da ra tanhna u scioert in pishcaw brit ch'u poor in mushtru. U baica ra raj e u sushpira:

- Ô, ancoei ascì  a purroe fème na bèlla fritò d'pash!

Pinoets u pàinsa:

- Am và dzà bagn, che mì an sun naita n'pash.

Ir pishcaw u nfricca na man andràint'a ra raj e, jìn doep a l'ootr, u ranca foera titch i pash danda a oegnidin u soe noem. L'ùltim ch'u rèshta l'era Pinoets:

- Che roddza d'pash u sarà moi, qual-quì?! N'afori paradx an l'oe moi visht.

Ul baica bagn da titch i vèrsh e uj venn da dì:

- Â, a joe capì, u dev'ésse n'granchi!

- Ma che granchi e granchi! - us lamàinta Pinoets - mì a sun in buratin.

- A dig ra vritò - u birboetta r'pishcaw - l'è ra primma voetta ch'um còppita r'pash-buratin. L'è ncù méj, acscì at mandxroe pì 'wrantera.

- In l'àj mia capì, ch'an sun naita n'pash! In sàinti naita che mì a porl e a raxunhn me vui?

- L'è vaj - u dev'amatte r'pishcaw - e datu ch'it oi ra furtinhna d'parlè e raxunè at trattroe pì bagn: at losh decidde a che manera u t'è pì coor ésse coetch, antra sautsa d'tumòtiche o fritch antra pélla?

- A mì u m'è pì coor ésse lasciò libbr.

Ma qual-là un'era mia d'acoerdi:

- Fighirte s'a poes pèrde l'ucaxïun 'd tashtè n'pash scì rè!

Uj lia i pei, ul possa antra farinhna tant che, diir da ra paw me ch'l'era, u dvàinta me na shtottwa d'giash, e poei ul branca pr'ir coel e ul poerta a suvr'a ra pélla pinhna d'oeri ch'a fridziva.

29. L'era dzà lì prunt a mulèle antra pélla bujàinta quande n'groes can ch'l'aiva sentì l'audù d'cuxinhna u àintra 'ntra tanhna. Ir pishcaw u tsérca d'ishcuratèle, ma r'can uj gira i dàintch. Alura as fà sàinte ra vuux id Pinoets:

- Alidoeru, s'int'im sorvi naita tì, shtavoetta, a sun bèl a fritch!

Ir can l'à 'rcnuscì sa vuux che là: u fà n'saut, u pia 'n bucca r'buratin, u l'ishtocca da ra man dir pishcaw, e ul poerta via da ra tanhna.

Quande ch'i sun luntan a boshta, is salitu e Pinoets u và finhna da na cabonna là 'wxin per vagghe s'u troewwa n'vishtì puliit.

- Sciuquì, d'vishtii - uj diix in vèdx ch'u shtova lì 'nstò a piè u sù - u jè suul in sacat ch'aj tniva i faxoei; s'it voei, pittle, l'è ladzì.

Uns'él fà naita dì dù voette: u pia u sacat, uj fà traj boedx a cur tisurie e us l'anfira da ra tèshta. Vishtì paradx, u và antir paìs', ndà ch'u riva ch'l'è dzà noetch.

U và sunè r'campanin ndà ch'a shtova ra Fatinhna, ma nin ul saint. U sunhna pì foert, tante voette, e finalmaint - doep medz'ura - us droeb ra fnèshtra a l'ùltim pian e a s'ishpoerdz na groessa limottsa ch'aj diix:

- Shpétme, ch'a venn dzì e at droeb sibìt.

U possa in'ura ma un venn manc ìn. Alura u turna a sunè: finalmaint us droeb ra fnèshtra dir pian da sutta e a s'ishpoerdz ra Limottsa.

- L'è pì d'in'ura ch'at'ishpét! - us lamàinta Pinoets - xgodxte, ch'um cioppa fradx!

- Mé coor fioe - aj rishpund chira - mì a sun na limottsa, e r'limottse in'àn moi cùinta - e a sèra ra fnèshtra.

Doep dù ure Pinoets u pèrd ra patsiàintsa. U moella n'cauts ansra poerta scì foert che r'pé uj và ndràinta e un résh manc pì a ranchèle. Acscì, quande ch'a riva ra Limottsa, titta shtrassiwoja, an poe fè d'méj che dije:

- Sciuquì, per fète antrè, uj và n'arsjin. A cuur a ciamèle.

Pinoets un nan poe pì. Us giocca 'n tèra e us doerm.

Quande ch'u s'ixviggia, u rivag ra Fatinhna, ch'al perdunhna ncù na voetta a pot ch'u fottsa r'broov e u vogga bagn a ra shcoera pì che primma.

E  difotti  chil  u possa  l'exom,  e  a cui  vuut  pì  bèi  dra  shcoera.  Ra  Fatinhna  a  poe finalmaint anuntsièje:

- Adman it avroi finì d'ésse n'buratin id lagn e at faroe dventè n'fancioet. A joe dzà cmandò duxaint shchélle d'cafeloit per fè fèshta. A voej ch'ij sajju titch.

30. U paiva ndè a nvitè chì ch'u 'wraiva, a pot ch'u gniss'a cà primma d'noetch. Ant'in'ura l'aiva dzà fò tit u giir di soei amiix; uj nan mancova suul che ìn, in lungagnan xmoert ch'il ciamovu Limin. L'era r'pì plandrun dra shcoera, ma Pinoets uj auraiva bagn.

Sibìt un l'à nait truwò; poei, a foertsa d'tsirchèle, u l'à shquatò sutt'ar poerti d'cà sua.

- Sa ch'it ji foi scilì? - uj fà Pinoets.

- A shpét ch'u sajja noetch per porte, ch'in'im vaggu naita. Sa ch'it auraivi da mì?

- T'savàissi! Adman a dog na fèshta a cà mia. A sun agnì a nvitète.

- Ma s'at dig ch'a port shtassaira! A vog ant'in poesht ... là scì ch'l'è na fèshta!

- E che poesht u saraiva, ch'it voi?

- L'è r'Paìs' dirj'Admure, un'jè d'poesht pì san pri fioei: là un'jè manc d'ishcoere e ir shmanhne i sun foje d'ina dzoebbia e seex dumìniche. It agniraivi tì ascì, dì ra vritò?

- An poes naita: a joe prumis a mé more d'ésse a cà anan ch'u sajja noetch, sedunca a shtà an'anscïetò.

- Sa ch'r'à paw, toe more, ch'it mangiu ir ratagnaure?!

- Chira a broggia d'lung, ma a ra fin as chiétta. Boshta lascè passè n'poe d'taimp.

- It vagghi, dunca, ch'it poei agnì: se là int'ji shtaroi naita bagn, it turni 'ndré e u rèshta tit me primma.

- Int oi mia toert. E s'l'è vaj qual ch'it quinti, qual-là u dev'ésse proeppi r'paìs' gisht per mì.

Antant, da luntan, us saint a sunè na trumba, pian me na tsintsora ch'a xoera.

- Caquile! - u diix Limin shtanda sì - u riva r'coor ch'u venn a piène. Dunca, it venni o nù?

31.Ir coor l'è rivò ch'un s'è manc sentì, avanda ir roewwe fascioje a cun di shtratsun. Il tirovu dudz cubbie d'osu, titch a cun di gamboi d'gumma ar tsampe per naita fè fracos. Ir padrun l'era n'umat pì lorg che lung e u dova l'ideja d'ésse proeppi broov, pirchè titch i fioei in'avghivu l'ura d'fè s'vioggi a cun chil finhn'ar Paìs' dirj'Admure. Difotti r'coor l'era dzà pin me na shcòttura d'anciwwe, e Pinoets e Limin i àn avì u soe da fè per truwè poesht.

Quande ch'l'era toesht l'ura ch'us và a ra shcoera, i sun rivoi antir Paìs', ma un'jera d'perìccul: là d'ishcoere uj nin'era manc inhna. L'era n'poesht tit ishpeciool: u jera suul di dzuvu da seex a quatoerdz'ogn, ch'i fovu titch i dzoei anmaginòbile. Uj n'era ìn ch'u caminova a cur man an tèra e r'gambe antl'oiri, ìn ch'u fova r'vèrs dra galinhna ch'r'à fò l'oev', di ootr ch'ij bativu r'man, i riìvu, i bragiovu, i scirovu ... Ansumma, l'era tit in carvè, ch'uj saraiva shtò da bitè-se i tupun antirj'urigge per nait agnì wèc.

Pinoets, Limin e titch quaj'ootr dir coor i s'anfiru ant'issa baraùnda e is fan sibìt di amiix. Chì ch'l'è ch'u paiva ésse pì cuntaint che luur?

- Che bèlla manera d'vive ch'i jan, sciuquì! - u cuntinuov'a dì Pinoets a Limin.

- E pàinsa che tì t'saraivi rishtò cà a pèrde du taimp a shtidiè! Al sun o nù n'amiix, a avaite cunscïò d'agnì sciuquì?

- L'è vaj - uj losscia craddze Pinoets - e pàinsa che r'mashtr, anvece, um diva saimpr d'lascèt pèrde per via ch'it eri na lingera!

- Poevr'oem - ul cumpatish Limin - al soe ch'us divertiva a parlè mò d'mì a cuj'ootr, ma al perdunhn.

- It ei n'amiix ch'uj nin'è, e generuus' d'suvirpì! - uj fà r'buratin, abratsandle e dandie n'boox d'ricunusciàintsa an mèdz ai oedx.

Peroe, doep di maix ch'a ndov'anan sa bandoerria, na matin Pinoets us ixviggia e us troewwa na britta surpraisa ...

32. A gratandse ra tèshta, u s'era acoertch che rj'urigge ij eru cherscìe d'in porm! L'è ndò d'cursa a tsérche n'shpédx e l'à visht qual ch'uns saraiva moi pì auscì vagghe: in bèl pora d'urigge da osu.

U s'è bitò a piandze e a botte ra tèshta ansir mirò tant che, sentindle, a s'auxinhna na vinvèra ch'a voe savajje sa ch'u suced:

- Sa ch'it oi da bragè tant? It ei marovi?

- A joe paw che d'scì: am saint ra freev.

Ra Vinvèra aj tucca r'puls e aj fà:

- A joe capì tit: tì t'oi ra freev asninhna! Da quì dù-traj ure tì int saroi pì n'buratin, ma manc in fancioet. It'ishtoi per dventè in'osu, proeppi me quai ch'i tiru i coor.

- Ô, poevr-a-mì, poevr-a-mì! Sa ch'a poes fè per warì?

- Sa ch'it voei fè, armoi?! - a sushpira ra Vinvèra - l'è shcritch ansu libbr du deshtin che i fioei a cun ninhna quajja d'ishtidiè i dvàintu di osu. Piandze quande ch'l'è tordi, un sèrv pì a gnente.

- Ma ra culpa an'è nait ra mia - u shpiega Pinoets - l'è titta culpa d'Limin! Ara 'l vog a tsérche e, s'al'ishcuntr, ai nan dig due.

Us bétta na shchiffia 'n tèshta per quatè-se rj'urigge e u cmàints'a girè per titte r'shtroje dir Paìs'.

An bèl mumaint, u vag jìn a cu ra shchiffia 'n tèshta me chil. L'era proeppi Limin.

Sibìt is virgoegnu, poei i deciddu d'ishquatè-se ra tèshta titch dui ansèm e i shcioeppu a rie ma, ansir pì bèl, Limin us saint mò:

- Jitème, an résh pì a shtè dritch ansir gambe!

E, doep a n'poe, anche a Pinoets u jè piò ir mèxim mò. A titch dui u jè gnì da argimbè-se, da bitè r'man an tèra e caminè a cun quòttir tsampe, proeppi me r'béshtie. U jè finhna parscì d'sentì-se a shpuntè r'paj e ra cua.

 Alura i àn fò per piandze o lamentè-se, ma tit qual ch'u s'è sentì ... l'è shtò n'vèrs da osu:

- Î-ô ...î-ô ... î-ô ...

33. Sentind'a bramè scì bagn, u riva l'Umat dir coor, ch'uj fà i soei cumplimaint e uj maina 'n piottsa.

Ansir mircò dir béshtie, uj n'era dra bèlla giaint prunt a catèje, e cscì Limin us l'è piò n'cuntadin ch'u jera moert l'osu ra giurnò primma, e Pinoets i l'àn vendì a na cumpanìa d'pagliocciu.

A ra fin dra fera, us troewwa ant'na shtolla dadnan a na grippia d'fagn, ch'un'jè d'ootr da mangè. Chil u s'adètta, u riva finhna a armiè dra pojja da ra fom ch'l'à, ma ul vag ir padrun ch'uj broggia:

- Sa ch'it craddzi, plandrun, ch'at obba catò suul per fète mangè?! Venn, ch'at fots vagghe sa ch'it oi da fè per fème wagnè tanci soed'.

E cscì, per traj maix, a foertsa d'ixvardzloje, uj mushtra a balè, a sautè i cértch, a shtè dritch ansir tsampe d'adré, e titte s'coesse da fè rie.

In bèl dì, i béttu a foera s'manifèsht: "Stassaira titch i artishta dra cumpanìa a cun titch i cavoi, moshtch e fimèlle, i faran di dzoei e briculin e, an suvirpì, us farà vagghe per ra primma voetta ir famuus' OSU  PINOETS ".

Au shpetòccul u jè pin id giaint. Vèrs a ra fin u tucca a Pinoets. Pr'exaimpi, i shporu n'culp id pishtoella e chil l'à da giachè-se an tèra per fè craddze ch'l'è moert ... poei u fà na surpraisa e u shtà sì. U fà tit bagn e ij bottu r'man, suul che poei us fà mò an da bun: u s'angambora molamaint ant'in cértch id but ch'l'aiva da sautè e us fà n'toj ant'na gamba.

Il poertu dar vitirinori: secund chil u rishtrà tsoep per fin ch'u shcampa. Alura r'padrun u diix:

- Sa ch'i auraj ch'am nan fottsa d'in'osu tsoep: ai daraiva da mangè titta ra vitta an pèrdia.

Acscì il poertu turna ansir mircò. Stavoetta nin ul voe. A foertsa d'arbascè r'prexi, a ra fin ul cotta ìn ch'uj sèrv dra pèl per fè-se n'tambuur.

Qual-quì ul poerta ansra riva dir moor, uj tocca na preja ar coel, uj dà n'shpunciun e ul fà coddze antl'èwa. Tirò dzì dar pàis' dra preja, l'osu u shparish a sutta.

Ir padrun, tninda saimpr an man na coerda ch'l'aiva liò a na tsampa, u s'ansètta ntsimm'an ruchè shpitanda che ra poevra béshtia a xneja, per poei alvèje ra pèl.

34. Passoi traj quor'd'ura u fà sì ra coerda ma, ar poesht d'l'osu moert xnïò, u venn a foera n'buratin bèl a viiv. Avghindle, ir padrun u rèshta a cu ra bucca düèrta e i oedx foera dra tèshta:

- Ndà ch'l'è l'osu ch'a joe trò antl'èwa? cramenciu!

- S'im'ixlìi av'él dig - uj prupunhn Pinoets.

- Và bagn! - us losscia cunvintse qual'ootr, alvandie ra coerda.

- E bagn, l'osu a jera mì - uj fà craddze Pinoets. - I pash i m'àn mangiò ra pèl da foera ma, andràinta, a sun saimpr'ishtò n'buratin d'lagn me ch'im vagghi ara.

- Scì, ma ara, chì ch'um ji dà i mei soed'? Andà ch'a ra pij ra pèl da fè r'tambuur?

- Shtève naita a preücupè, ar mund u jè pin, d'osu; i faraj prashta a truwène in'ootr.

- Scì, ma i soed' ajji giunt!

- Uv sèrv per cashtiig: vui i àj tsircò d'matsème, e sa cativerria i àj da paghèra, a coecca manera.

- Scì ma an'è mia finìa: ara 't ciop, at poert turna ansir mircò e at vaind me lagna da brixè!

Ma armoi l'era troep tordi: ir buratin l'à fò n'saut me na moella finhn'antl'èwa e l'è shcapò via nüanda pì lèsht che n'pash.

Ir soe dixgrottsie, peroe, in'eru nait ancù finìe pirchè, antra soe cursa, a shcapanda, l'è ndò a finì dritch antra bucca dir famuus' Pash-can, ch'ul'à mandò dzì tit antré me se gnent u fissa. Acscì u s'è truwò antu shtoemmi dra béshtia, ch'uns avghiva gnente; us sentiva apaina n'rumuur d'oiri ch'u gniva dai pirmun, me se r'Pash-can l'avàissa l'oxma.

- Poevr-a-mì - u piandz Pinoets - Chì ch'l'è ch'u purrà pì jitème, ara?

- Chì veu-t ch'ut jitta?! - a fà na vuux dau shchiir.

- Chì ch'l'è shtò a parlè? - u dmanda Pinoets.

- A sun mì, in poevr tunn ch'l'è shtò mangiò me tì.

- Â, e sa ch'aj fumma ara sciuquì'ndrainta?

- U jè poec' da fè: u mbsoe ch'it it rassagni tì-ascì a ésse digerì. Anche mì an'avraiva fò a menu ma, per ìn ch'u nosh tunn, l'è saimpr méj murì sutt'èwa che finì sutt'oeri.

- Per tì scì, ma mì an sun naita n'pash, a deev shcapè.

Antra maintr ch'i fan sh'dishcursh, uj poor id vagghe n'cèer luntan luntan pì dzì antra pantsa e u decid d'andè vagghe sa ch'l'era.

35. A manaman ch'us auxinhna shquartsanda antl'èwa ch'u jera 'n fund a ra pantsa, u capish che ra liix a gniva da na candaira. E quande ch'uj'ishcioir pì bagn u vag che, anstò lì-tacò, u jera n'oem a cui cavaj bianc ch'u mangiova di pash bèi a crii. Ul baica bagn e ... un'auraiva shquoxi craddze ai soei oedx: l'era Giushpin, soe pore, ch'l'era ndò a fund a cu ra borca e ir Pash-can us l'era mangiò!

L'era shcampò pirchè, poec' luntan, l'era afundò anche n'bashtimaint pin id giaint e d'roeba, e r'Pash-can l'aiva mangiò n'poe de tit. Anche dir shcòtture d'tsiccr, galatte, firmodx, iwwa possa, e cumpanìa bèlla. Drubinda na shcòttura per voetta d'roeba bunhna Giushpin l'era 'rscì saimpr a naita fè-se digerì da sa beshtjittsa, ma ara un'jera rishtò pì gnente, manc pì d'candaire.

- Dunca u sarà méj ch'a pensumma a shcapè a ra xvèlta! - u diix Pinoets antant ch'us ishtràindz ar coel id soe pore.

- Proewwje tì, s'it nan ressci, mì armoi a sun vèdx, e poei an sun manc bun a nuwè.

- S'l'è per qual-lì, it it tocchi ar mé shpolle e at poert mì, ch'a noew me n'pash; a sun ciit, ma foert ch'intl'anmaginhni. E se proeppi u sarà deshtin ch'a jumma da murì, armenu a murrumma ansèm.

E cscì is béttu an morcia vèrs a ra bucca. Per furtinhna i ra troewwu düèrta (ir Pash-can ara u durmiva, e u fova fatiga a fiajè per via dl'oxma). U jera na curaint che ra candaira a s'è xmurtoja. Peroe a fè cèer, armoi, ij eru r'shtaire e ra linhna ch'i lixivu da foera.

Pore e fioe, ch'i waciovu antra gura, i piu r'mumaint bun, i possu ansra làingua e is rabottu foera antl'èwa tnindse per man.

Tit an giir, uns avghiva ootr che tsé e moor. Pinoets u cmentsipiova a ésse shtanc a nuwè per dui, e Giushpin (mèdz moert d'ra fradx), per vagghe s'us rivova da coecca port, u shchitsova i oedx me n'sartù ch'l'à da nfirè l'augia.

Chiculsà me ch'a saraiva finìa s'in'avàissu nait truwò n'amiix, u Tunn, u soe cumpogn id perxun, ch'uj'era ndò 'proew e che, per ringratsièje d'avajjie mushtrò a shcapè, uj diix ch'is toccu a ra soe cua e uj rashtélla finhn'a tuchè tèra.

36. Na voetta rivoi au scitch, che 'ntant l'era gnì l'orba, is dan n'ugiò 'n giir per capì bagn ndà ch'i sun finii. Tsaint meetr pì 'n là, ansra shtrò, i vaggu dui che pì mol'ansèm in paivu ésse. I eru r'Got e ra Vurp ch'i aivu ambrujò Pinoets, ma u jera da fè a 'rcnuscìe: ir Got, che na voetta u fova mushtra ch'unj'avghiva naita, l'era gnì oerb an da bun - e ra Vurp, che na voetta aj'ishtidiova titte per purtè via i soed' a ra giaint, r'era caicia tant an miserria ch'a s'era finhna duvìa vàinde ra cua a ìn ch'ai serviva da shcuratè r'mushche. E d'suvirpì, datu che r'dixgrottsie in vennu moi da sule, i s'eru ciapoi ra rugna e ara, fanda pietò, i ciamovu ra limœxina. Ma Pinoets uj rishpund mò:

- Unv boshta naita ésse di loddr, i saj anche di xgairun! Qual ch'iv mérriti l'è d'murì d'fom, e s'i saj marovi uv'ishtà bagn! Per mé cùint i paj crapè lì ndà ch'i saj!

Andand'anan per ra shtrò i shcuntru n'cultivatuur-dirèt ch'us ciamova Giüanullu. Datu ch'u tniva i vitéi, i proewwu a dmandèje du loit pr'alvè-se ra fom pì groessa, ma chil u voe ch'il pogu. D'soed' in n'àn naita; acscì is béttu d'acoerdi che chil uj dà n'biceer d'loit oegni tsaint bujoei d'èwa che Pinoets uj jitta a trè sì dar puts antl'oert a cu ra brìcula.

- Primma - uj'ishpiega Giüanullu - a fè i lavui um jitova in'osu, ma ara l'è tit drucò pru troep lavù e l'è lì lì per murì.

Quande ch'u vag l'osu giacò antu shtobbi, Pinoets u l'arcnush: l'era Limin, ch'apaina ch'ul vag u dà na crèppa 'n tèra e u moeir da ra virgoegna.

Alura r'buratin, finalmaint, u capish ch'l'è méj bitè giudittsi, antra vitta: quande ch'uj vantsa du taimp, finii i lavui dra campogna, u mpora a fè r'cavogne a cui gurin e a anlishtì r'careje, e paradx u bétta finhna da port di soed'.

Na giurnò d'mircò u leva sì bunura e u diix a soe pore:

- A vog finhna a catème di vishtii noev'.

Apaina sciurtì d'an cà us saint a ciamè: l'era ra Limottsa ch'a fova da camrera a ra Fatinhna dai cavaj celèsht. Pinoets l'à n'bèl dmandè me ch'u poe fè pr'avghira turna ra Fatinhna:

- I r'aivu purtoja a l'ushpiò - aj quinta ra Limottsa- e poei r'è moerta. Tit qual ch'it poei fè, armoi, l'è d'paghè r'finerool.

Pinoets uj losscia titch i soed' ch'l'à, u cuur a giachè-se turna antu soe licin per piandze, ma us doerm.

Ant'in soegn uj poor id vagghe ra Fatinhna ch'a rij e aj diix:

- Mé coor fioe, a joe da perdunète ancù na voetta! E mì at perdunhn. Peroe, andand'anan int purroi pì gishtèra paradx: s'int faroi nait me ch'u và fò, un bashtrà pì ch'it it sagrinhni. L'è per tì ch'at'él dig, per mì armoi a và bagn a titte r'manere.

As puntu che quì Pinoets us ixviggia, us baica antu shpédx, ma uns arcnush pì. U cuur da soe pore per savajje:

- E qual poevr Pinoets id lagn, che fin ch'l'à fò?

- Calattle - uj rishpund Giushpin a mushtrandie n'buratin tit'ishtirpiò, rumbò a na careja a cur coessce ancruxoje, ch'l'aiva ra tèshta ch'aj pendiva da na port e r'brottse da l'otra.

Pinoets ul baica bagn s'afori d'lagn, u capish l'arsjim ch'l'aiva antra tèshta e u bloga:

- Me ch'a jera goef da buratin, ara scì ch'a shtog bagn ch'a sun dventò n'fancioet, e d'quai broov!=

------------------

Sa Quintulla d'Pinœts a ra déddic ar bunânme di mei amssei Celeshtina e Pierin dir Culat, che magora in purran nait aldzira, ma ch'ai piaxraiva scichiir. S'r'à puscì sciœrte ansu sciit anfurmòttic dra Bandìa (www.bandita.it) a jumma da dì grottsie a ra Crishtîna Lantsa, ch'r'è shtoja brova shquoxi me ra fatinhna du libbr.

       GianPieru Maciœ

Poshqua du dumillatraj.